Het Gemaal Zederik
Het pand "Boezem van Zederik" is een voormalig stoomgemaal gevestigd in buurtgemeenschap Sluis. Het gemaal staat langs de Lekdijk tussen Lexmond en Ameide in. Om wateroverlast te voorkomen werd er in 1890-1893 aan het noordwestelijk uiteinde van de watergang de oude Zederig Het Gemaal gebouwd met daarbij een kolenloods en de woningen voor de machinist en de stoker. De primaire functie van het gemaal was het overtollig schutwater weer op de Lek te lozen. Daarnaast moest het gemaal de waterhuishouding regelen van de omliggende polder. In 1945 werd de functie van het gemaal opgeheven omdat het gemaal onvoldoende resultaat boekte. Het gemaal was niet goed genoeg gepositioneerd om de afwatering te kunnen regelen. Momenteel dient het gemaal als houtwerkplaats met opslag.
Het voormalig gemaal is gebouwd van baksteen, beton en heeft sierlijke ornamenten in de gevel en de kozijnen. Het dak heeft een lichte staalconstructie en de vloer bestaat uit gemetselde en betonnen tongewelven die over de watergang spannen. Het gemaal staat verbonden met een veenrivier. Deze rivier staat weer in contact met de veensloten, de sloten die tussen de polders liggen. In de voormalige functie werd vanonder de gewelven het water door de stoommachine in het gebouw opgepompt en met twee enorme buizen door de dijk geloosd op de watergangen in de uiterwaarden van de Lek. De buizen zijn verwijderd maar tekenen zich nog markant af in de gevel. Als brandstof gebruikte men kolen. Deze werden opgeslagen in de kolenloods en werden via het water aangevoerd.
De woningen van de machinist en de stoker zijn naast het gemaal gesitueerd en worden nu in gebruik genomen als een regulier woonhuis. De schoorsteen en de kolenloods zijn afgebroken. Hierdoor bevindt zich naast het gemaal een lege open ruimte met een mooi uitzicht over het polderlandschap.
Het gemaal ligt onderaan de dijk in de Alblasserwaard. De dijk wordt intensief gebruikt door functioneel verkeer. Vanwege de hoge ligging en daarmee het mooie zicht op de rivier en de polders wordt de dijk ook recreatief gebruikt door fietsers en wandelaars. De nieuwe horecafunctie voor het gemaal is een mooie rustplek voor de recreanten en toeristen die even willen bijkomen en genieten van het mooie polderlandschap.
Mijn ingrepen in het gebouw en de locatie zijn gericht op het zichtbaar en voelbaar te maken van de oude scheidslijn tussen land en water. Daarnaast staat het uitzicht op het water en het polderlandschap centraal. Oude elementen en de rauwheid van het bestaande industriële pand blijven behouden. Nieuwe ingrepen staan los van het gebouw of tekenen zich nadrukkelijk af door andere materialisering en strakke detaillering.
Nederland heeft een totale oppervlakte van 42.500 km2 waarvan 7.700 km2 uit water bestaat. Een kwart van Nederland bevindt zich onder het zeeniveau1. Nederland is een land dat door de jaren heen en nog steeds met het water in de weer is. De relatie tussen het land en water kan ook wel worden beschreven als een haat-liefdeverhouding. Al eeuwen terug, ging de bevolking de strijdt tegen het water aan. Het onbeteugelde water zorgde voor problemen die het land onbewoonbaar maakte. Regelmatig stroomden gebieden onder. De watersnoodrampen waren tragedies voor de bewoners van de gebieden. Dorpen en steden werden vernield en de overstromingen maakten vele slachtoffers. De overstroomde landschappen maakten iets los binnen het Nederlandse volk. Men wilde een beter leven en een betere toekomst. Men ging nadenken over hoe dit opgelost kon worden. Er ontwikkelde zich een cultuur binnen het Nederlandse volk. De bevolking ging overleggen en samenwerken. Door de tijd heen kwamen er vooruitstrevende ontwikkelingen, groei van kennis, verschillende technische ontwikkelingen en ontwikkelingen van de wetenschap. Dit alles leidde tot een betere omgang met het water. De menselijke ingrepen hebben invloed gehad op het landschap, architectuur en cultuur. Er ontstond een cultuurlandschap dat kenmerkend is voor Nederland.
Deze scriptie behandelt de strijd tegen het water vanuit het verleden naar het heden. Het ontstaan van ons prachtige cultuurlandschap. Tot stand gekomen ruimtelijke ordening door landwinning. De bouw van waterelementen zoals sluizen, dijken en gemalen. Belangrijke ontwikkelingen zoals het Deltaplan en de Oosterscheldekering worden benoemd. Verder wordt er ook ingegaan op de actuele ontwikkelingen zoals het Nationaal Water Programma 2022-2027. Nederland zal altijd verbonden zijn met het water. De zee ligt met een stijgende zeespiegel langs onze kust en de soms kolkende rivieren stromen als aderen door ons land. Het blijft een strijd.